Yahya Kemal’de Türk Müslümanlığı

Tanitim Tmus AliRiza Bayzan Ymesaj - resimAli Rıza Bayzan, “Yahya Kemal’de Türk Müslümanlığı”, Kültür Sanat, Yeni Mesaj, İstanbul, 16. 05. 1998

Türk kimdir / nedir’! “Türk” denilince ne akla gelmektedir? Bir kavmin adı mı? Bir ırk mı? Bir millet mi? Ya da şöyle soralım: “Türk”, bir kavmin mi adıdır; yoksa bir ırkın ya da bir milletin mi?

Türkler İslam’ı neden tek tek değil de büyük kitleler halinde kabul ettiler; fevc fevc İslam dairesine girdiler? “Asr-ı Saadet”ten sonra İslam’ın hem hizmetkarlığı hem de bayraktarlığını yapma şerefine Türklerin nail oluşundaki sır nedir? Özellikle Batı’da “Türk” denilince neden “İslam” akla gelmekte, “Türk” ile “Müslüman” adeta özdeş kabul edilmektedir?

Cevabı defaatle verilmiş bu soruları tekrar kelimelere dökmemizin sebebi elimize geçen bir eser oldu. “Seyran Kitap” tarafından yayın hayatına kazandırılan eserin adı “Yahya Kemal’de Türk Müslümanlığı”. Adı geçen eser Dr. Sait Başer tarafından kaleme alınmış.

“Kimlik Problemi Açısından Türk Tarihi ve Yahya Kemal” ile “Yahya Kemal’in Türk Kültür ve Kimliğine Bakışı” şeklinde iki bölümden oluşan eserin ilk bölümünde, Yahya Kemal zamanında nispeten az bilinen bazı noktaların aydınlatılması için konunun tarih zemini hakkında bilgiler sunuluyor. Hem islam öncesi hem de Islam sonrası dikkate alınarak Türk kimliği hakkında bazı mütahazalarda bulunuluyor. Eserde, İslamiyetten önceki dönemde “Türk” kelimesinin ne manaya geldiğini bilmek için anahtar kavramın “tore” kelimesi olduğuna işaret edilerek, bize “Türk kimdir/nedir?” sorusunu tekrar sormayı beraberinde getirecek tarzda Kutadgu Bilig kaynaklı şu mülahaza yer alıyor: “Tanrı türettikleri için bir nizam koyuyor, buna Töre deniyordu. Töre’nin hükümlerine uyan kimse ise Tanrı’dan kut alıyordu. işte Türk, Töre’ye uyarak Tanrı’nın her türlü ihsanına, hem kafa, hem gönül, hem de maddi dünya nimetlerine, yani kut’a kavuşmuş kimsenin sıfatıydı. Yani felsefi platformda Türklük, belli bir ahlaka ulaşmak şartına bağlı olarak kazanılan bir değer hükmündeydi. Bir ırk adı değil; bir dünya görüşüne, yani Töre’ye bağlılığı ifade eden bir kavramdı” (shf: 30).

Türklerin İslam’ı kabul edişinden sonra özellikle Osmanlı dönemi ile ilgili değerlendirmelerin yapılıp, yükselişin kaynağı ve çöküşün sebeplerinin farklı bir perspektiften irdelendiği bölümde esere isim olan Yahya Kemal’in hayatı ve eserleri hakkında da bilgi veriliyor.

“O Fransa’ya giderken Batı hayranı, snob, hatta ateist iken; dönüşünde, akranlarının aksine ülkesinin maddi ve ruhi değerlerine son derece sahiplik şuuruyla gelmiştir (1912) (Shf:53).

“Ziya Gökalp bir gün yarı şaka, ‘Harabisin harabati değilsin / Gözün mazidedir ati değilsin’ diyecek olmuş da, Yahya Kemal cevabı yapıştırmıtı: ‘Ne harabi ne harabatiyim / Kökü mazide olan atiyim.’ “(Shf: 61).

“İstiklal Savaşı Yahya Kemal’de başlı başına bir mevzudur. ‘26 Ağustos 1922’ adlı şiirinde;
‘Şu kopan fırtına Türk ordusudur ya Rabbi
Senin uğrunda ölen ordu budur ya Rabbi
Ta ki yükselsin ezanlarla müeyyed namın
Galip et çünkü bu son ordusudur islam’ın’

derken, Türk’ü İslam’ın ordusu farz edişi, zaferi Hakk’tan dileyişi ile Mehmed Akif’in ‘Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklal’ deyişi aynıdır. Günün şartları fikirlerde ve çarelerde onları birleştirmiştir. O, Türklerdeki istiklal hissinin ‘Ya devlet başa ya kuzgun leşe’ sözleriyle ifadelendirildiği görüşündedir.

‘Birden bağırdı hür Anadolu
Ya devlet başa ya kuzgun leşe’ mısralarında Anadolu harekatı tebcil ediliyordu.

İşte bu tarz duygularla geleceğe bakarken ‘Türk devleti aslı olan müslüman tabakin ve “milliyet” hakkındaki görüşlerinden hareketle “Türk kimliği”ne bakışı ortaya konuluyor.

“Yahya kemal sadece nesrinde değil, bilhassa şiirinde tarih meseleleriyle çok iç içedir. Tarih Musahabeleri’ne başlarken bütün tarihin sevilmeyeceğini, problemlerin analitik bir perspektifle incelenmesini, sağlıklı yönlerinin sevilip seçilmesini, gelecek hazırlanırken bu bilgiler ışığında hareket edilmesi gerektiğini anlatıyordu.” Shf: i 50).

“Gönlünden asla çıkaramadığı, ölümünden sonrası için ‘Tahayyülümde vatan kalsın eski haliyle’ dediği büyük Devlet-i Aliyye’nin hayalini gönlüne çekmişti. Çünkü realiteden yanaydı. Onun için Ziya Gökalp’a da Turan ülküsüne de itirazı hissen değil, aklen olmuştur.” (Shf: 187).

“ … ona göre rejimlerinin gücü dayandıkları halkın imanından gelmekteydi… Nasıl devlet halkın imanına yaslanmak zorundaysa, halk da gücünü inanışının gücünden almaktadır. Milletin inanış gücü, ortaya koyduğu eserlerin temel sebebidir. Bunu da ‘Niçin Türkiye vardır? Türkiye müslümandır. İnanmasa yapamazdı. Yaptıklarına inandığı için yapabildi. Bu uğurda şehit oldu. Işte ben buna inanıyorum. Türk milletinin inandığı şeye.’ Cümleleriyle anlatmaktadır. Ona göre aklın iflas ettiği 1920 senesi şartlarında Türklüğü kurtaran şey tevekkülüdür. Allah’a olan imanda birleşen, inanış üslubu benzeyen topluluklar millet olmaktadırlar. Dini ayrı yani mektebi ayrı olan insanlar aynı milletten olamazlar. Ancak eğer mektep birleşirse, bu defa da ırklar farklı dahi olsa aynı milletten olurlar.” (Shf: 230).

“Yahya Kemal’de Türk Müslümanlığı” adlı eseri kaleme almasının sebebini, zaman zaman şiddetlenen kimlik arayış krizlerine giren ülkemizde, son senelerde tekrar canlanan kimlik tartışmalarının sağlıklı bir zeminde yürütülmesine katkıda bulunmak şeklinde belirten Dr. Başer, bunun için bir başkası değil de neden Yahya Kema’i eksen aldığını “önsöz”de şöyle izah ediyor: “Yahya Kemal, sırf fıkri, tarihi tespitleri bakımından değil; ama halkının ruhunda yarattığı ve süren tesiriyle, katkısıyla da Türk kimliği hakkında söz sahibi bir sima olarak karşımızda duruyor.”

“Kökü mazide olan ati” şuuru ve Yahya Kemal’in tarihe bakış açısıyla mutlak okunması gereken bir eser hüviyeti taşıyor “Yahya Kemal’de Türk Müslümanlığı”.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s