Dev Tohumu Veya Divânü Lugâti’t-Türk

599622_426712677445555_678711012_nTürkler’in İslâmiyet’i kabul etmeden önceki hayatları, İslâmlaşma ve İslâmlaşmadan hemen sonraki dönem söz konusu olduğu vakit, araştırmacılar genel bir yakınma içine düşerler. Bu yakınmanın teması zikredilen devirler hakkında bilgi aktaracak kaynakların yok denecek kadar azlığı üzerinedir. Bu yakınma belgelerin sayısı bakımından haklılık taşır. Fakat kalite ve içerik yönüyle, bizi o devrin havasını teneffüs edecek derecede doyuran bir kaç kaynağımız vardır ki, bunlar dünya hazineleriyle tartılamayacak değer taşırlar. İslâmiyet’ten önceki dönemin Çin, Arap, Bizans ve Rus kaynaklarında ifadesini bulan belgeleri yanısıra Orhun Abideleri gibi kültürümüzün tam da kalbinde yer tutan bir ana kaynağımız vardır. İslâmlaşma dönemi için ise, İmam Maturîdî, Yusuf Has Hâcib, Kaşgarlı Mahmut, Edib Ahmed Yuknekî ve Hoca Ahmed Yesevî gibi birbirinden değerli Türk büyükleri bize yazılı olarak eserlerini ulaştırabilmişlerdir. Bu eserlerden Dîvânü Lugâti’t-Türk Kaşgarlı Mahmud’un Araplar’a Türkçe öğretmek için yazdığı bir sözlüktür.Sözlük denilince; sadece alfabetik sıraya sokulmuş, alt alta bir kelime yığını, düşünceden veya herhangi bir serüvenden mahrum kalın kitaplar akla gelmemelidir. 1070 yılında, Türkçenin Kaşgarlı Mahmud tarafından bilinebilen söz varlığı neredeyse modern dil bilimi çizgisine yakın bir yöntem ile ve kelimelerin tarifleri ve Türkçe’de o kelimenin cümle içinde nasıl kullanıldığı örneklendirilerek gösterilmiştir.

Bir dilin genel söz varlığı, o dili konuşan toplumun dünya, hayat ve hayat ötesine dair bütün algılarını, bu algının zamanda seyrederken geçirdiği değişimleri, toplumsal tecrübeyi de yüklenmiş muazzam bir yapı demektir. Ayrıca dilin söz varlığı ona dayanan her alandaki uzmanlık literatürünü de kendiliğinden içinde taşımaktadır. Şu noktayı da belirtmelidir ki, aslında mesleklerle bilimlerin teorik öğretim yönleri, içinde yaşanılan dilin bir gruplamasıdır; ki, aslında öğretilen şey, burada dilin özellikle seçilmiş bir kesitidir… Yani dil insani etkinliklerin çok büyük bir kısmını kuşatmakta olduğu kadar, aynı zamanda geleceğin muhtemel seçeneklerini de içinde bize sunmaktadır.

Kaşgarlı Mahmud, şimdi, bizim Doğu Türkistan dediğimiz Çin’in Sinkiang(Yeni Sömürge) adını vererek sömürgeleştirmeğe çalıştığı ebedi bir Türk yurdunda(Kaşgar) doğmuştu. Ortaya koyduğu Türk dil varlığı 1070 li yıllardaki Türk kâinat algısını yukarıda söylediğimiz ilkeler çerçevesinde yansıtmaktadır. Biz bu sözlük sayesinde dönemin toplumsal, ekonomik, kültürel, siyâsî, dinî yapılarına birinci elden kavuşabilmekteyiz. Keza sonraki asırlarda yeniden parlayan Türk hakimiyet asırlarının sırlarına ulaşabilmekteyiz.

Bu sözlük, günümüzde de yeniden kimlik kazanmaya çalışan, aralarında köprüler kurmaya uğraşan Türk dünyası unsurlarını birbirine perçinleyen bir ortak payda ve aslî kimlik unsuru olarak görev yapmaya devam etmektedir.

Günümüz felsefe anlayışları arasında gittikçe daha güçlü bir şekilde ortaya çıkan anlama ve yorumlama yöntemleri sayesinde biz elimizdeki metinleri, onları üreten kültürün geneline ulaşmak adına birer şifre ve yeniden üretme tohumu olarak kullanabilmekteyiz. Dolayısıyla bu modern yöntem elimizdeki kaynakların azlığına dönük şikâyetleri önemli ölçüde etkisizleştirmektedir. Yeter ki, (burada konumuz dil olduğu için dil üzerinden konuşalım) Dîvânü Lugâti’t-Türk gibi Türk ruhunun halâ nefes alan cevherini önümüzde tutan bu kaynakların doğumunu hazırlayan arka plandan hisselenmeyi becerebilelim.

Yeni kuşak Türk çocuklarının ruhlarının derinliklerindeki millî ateşle bu metinlerin ruhlarına ulaşabileceklerini ve bu dev tohumlarını çatlatıp kendi medeniyetlerini yeniden yaratma cesaretini göstereceklerini biliyorum.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s