Düşünmeye Dâir

Sait Başer, “Düşünmeye Dâir”, Damlalar, Ramazan Dergisi 7, Tercüman, 21.04.1988

İnsanlar nedense düşünmeyi sevmez. Düşünmeyi bir ihtiyaç hâline getirenler o kadar azdır ki!.. Hattâ: “Bugün düşüncelisin!” dediğimiz dostumuza menfî bir mânâ ile söyleriz bu sözü.

Bâzen, bâzen değil çok defa, çocukluğumuzdan itibaren ezberlediklerimizi tekrarlamayı “düşünmek” zannederiz.

Halbuki düşünce insan olmanın temel şartı ve İslâm dini de hep düşünmeyi, tefekkürü teşvik edegelmiş. İslâm, akıl sahiplerine hitab etmiş. Ancak derece derece aklın seviyeleri de tesbit edilmiş. Hikmete yönelen akla “akl-ı mead”, günlük maişet temin eden akla ise “akl-ı maaş” denmiş. Daha yukarıları da işaret edilmiş ve “Akıl akıldan üstündür, tâ arş-ı âlâya kadar” gibi Akl-ı Küll’e, İlâhî Zât’a mahsus akla kadar uzanan atasözlerine bile girmiş bu telâkkî.

Amma ve lâkin Batı standartlarından hareketle zannedilmiş ki aklın hudutları ve idrâk seviyesi düşünmekle ilerler. Halbuki İslâm tefekkürü bu meselede ölçüyü koymuş, akıl nefs tasfiyesi ile yücelir demiş. Çünkü aklı gönlün fonksiyonu saymış. “Akıl vezir, gönül padişahtır” atasözü ondan söylenmiş. Nefsi gönül yapmak için ham halden pişkin hale getirmek gereği işaretlenmiş.

Gönül piştikçe Hakk’a âit ruh kendisinde gizli hakikatleri, kabiliyetleri akıl vasıtasıyla izhâr eder, görünür kılar düsturuna ulaşılmış. Özdeki olgunlaşma ve nefs kontrolü ile hikmetli akıl arasında köprüler kurulmuş.

Türk mantalitesi düş(mek) kökünden (n ekiyle) dönüşlü yapıp kendine tatbik ettiği bir kelimeyle “kendi içine, özüne, hakikatine, gönlüne düşmek” mânâsına “düşünmek” kelimesini kullanmış, tefekkür yerine, “kendi kendiyle biliş tutmak” işaretini verircesine, düş-(ü)n-me’nin ancak kendi hakikatine düşmekle mümkün olacağını ikaz edercesine.

Aradığın kendindedir hükmünü, Türkçe aracılığıyla toplumsal hale getirerek.

1382289_446203605496462_806087826_n

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s