Oku…

Sait Başer, “Oku”, Damlalar, Ramazan Dergisi 3, Tercüman, İstanbul, 17.04.1988

Bir türküde Anadolu âşığı:
Kurban olam kalem tutan ellere,
Kâtip arz-ı hâlim yaz yâre böyle
diye derûnî özleyişlerini kalem’e, kâtib’e ve yazı’ya dillendirmek gayretindedir.
Kalem, yazı, kâtip,..
İnsanımızın hafızasında asırların terbiyesiyle mukaddes izler bırakmış mefhumlardır.

Allah, Kitab’ında kalem’e and içer. Kalem, İslâm tefekküründe misilsiz değer taşıyan bir unsur. “Allah’ın ilk yarattığı şey, kalemdir” hadîsi mucibince âlim ve fakîhler ilk yaratılan cevhere “kalemdir” demişler.

Bir büyük: “Nasıl yazı yazan kalem bunu kendinden değil, kendini tutan elden bilirse, insan da bir kalemdir. Kendini tutan eli unutmamalı” demiş.
İslâm “Ikra” ile zuhura çıkmaya başlamış. Yani “Oku.” Neyi okumalı? Hz. Peygamber neyi okuyacaktı? O bir ümmî idi ve üstelik okunacak bir kitap da yoktu henüz. Çünkü bu ilk emirdi.

Burada Hakk’ın, Kur’ân’da haber verdiği âyet tarifi imdada yetişiyor. Karıncaların, arıların hayatları, yıldızların mevkii, ay, güneş, zaman, tabiat… Bunlarda bakmasını bilenler için sayısız âyetler olduğu söylenir, düşünmeye dâvet edilir insan. Yoksa insan kâinat kitabını mı okumalı? Kendisini mi?

Okumak! Bu kelimenin Arapça’sı üzerinde hep duruldu. Ya peki Türkçe’si ne demek? İlâveten yazmak nedir?

Eski Türkler’de ok bağlılık, tâbi oluşu; yay da hâkimiyet ve Tanrı iradesini temsil ederdi. Hakan, kendisine bağlamak istediği boy’a bir ok yollar ve bağlılığa davet ederdi. O sebeple ok, davet anlatır ve “okuntu” davetiye mânâsı taşırdı.

Okumak, “bir şifreyi çözmek” mânâsının yanında ve ötesinde aynı zamanda bir hakikate davet mânâsında ilmin bağlanmasını anlatan bir kelimedir de. Yazmak ise yay’ın zamanla “yaz” şekline dönmüş şekli ve ilmin, hakikatin hâkimiyetini tesis iradesinin adıydı.

Okumak, hakikate tâbi olmak, ilme sığınmak, yazmak ise bu hakikatin hâkimiyetini tesis etmekti. Ama “kendini tutan eli unutmadan.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s